Norveç tatbikatında kiralık Çinli araçların kayıt yaptığı ortaya çıktı

Norveç’te askeri tatbikat için kiralanan bazı otomobillerin, askerlerin hareketlerini ve askeri tesislere girişte kullanılan güvenlik kodlarını kaydettiği ortaya çıktı. Olayın Hovedstad tatbikatı sırasında, 14-18 Eylül günlerinde ve Oslo ile Akershus bölgesinde yaşandığı aktarıldı.^[1][2][3]

Kaynaklara göre söz konusu araçlardan en az ikisi, Çinli Changan şirketinin Deepal markasına ait elektrikli otomobillerdi. Kiralama sürecinin Hertz üzerinden yürüdüğü, operasyonun Norveç ayağında First Rent A Car Norway’in yer aldığı ve bunun Volvo Cars’ın kurumsal yapısıyla bağlantılı olduğu da bildirildi.^[1][2][3]

Tatbikatın ardından araçlara erişebilen personelin kaydı sildiği, ancak görüntülerin yalnızca araç içinde mi kaldığının yoksa başka sistemlere aktarılıp aktarılmadığının bilinmediği yazıldı. Diğer kiralık araçlarda da benzer kayıtların olup olmadığı konusunda net bilgi verilmedi.^[1][2][3]

Tatbikata katılan Teğmen Fredrik Blanck, kayıt özelliğini kendilerinin talep etmediğini ve bu konuda önceden bilgilendirilmediklerini söyledi. Blanck, bir araçtaki ayarları kontrol ederken video kaydını fark ettiklerini aktardı.^[1][2][3]

Blanck’ın aktardığına göre görüntülerde araçlara kimlerin binip indiği, nereden alındıkları, hangi güzergâhların izlendiği ve farklı noktalarda ne kadar süre kalındığı görülebiliyordu. Ayrıca kapılardan geçerken girilen güvenlik kodlarının da kayda geçtiğini belirtti.^[1][2][3]

Norveç askeri sözcüsü Caroline E. Lysne, araçlar ve diğer elektronik ekipmanlarla bağlantılı risklerin farkında olduklarını söyledi. Lysne, genel bir ülke yasağını uygun görmediklerini ve hassas bilgilerin toplanmasını önlemek için fiziksel ile elektronik önlemleri sürdürdüklerini açıkladı.^[1][2][3]

Volvo Cars ise yalnızca Geely kontrolünde olmanın tek başına güvenlik riski anlamına gelmediğini savundu. Şirket, açık bir yasal dayanak olmadan verilerin Geely ile paylaşılamayacağını bildirdi.^[1][2][3]

Kaynaklar olayın ana çerçevesinde büyük ölçüde aynı bilgileri veriyor; ayrışma daha çok vurgu düzeyinde. DonanımHaber, ilk olarak askeri sırların kaydedilmesine odaklanırken, TGRT Haber TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit’in daha önceki uyarılarını da metne ekledi; Haber Aero ise paylaşılan içerikte haber metni yerine ağırlıkla site altyapısı ve telif bilgilendirmesi yer aldı.^[1][2][3]

Sayılar ve alıntılar açısından da küçük farklar var: DonanımHaber 2024’te imzalanan kiralama anlaşmalarının toplam azami değerini 350 milyon Norveç kronu olarak verirken, TGRT Haber aynı olayı benzer şekilde aktarıyor ama ek olarak TEI’ye ilişkin Türkiye’den bir örnek kullanıyor. Kaynakların ortaklaştığı noktalar arasında ise tatbikat tarihi, Oslo ve Akershus bölgesi ve kayıtların silinmesi bilgisi bulunuyor.^[1][3]

Kayıtların araç içinden sonra başka bir yere aktarılıp aktarılmadığı net değil; bu konuda kaynaklar kesin sonuç vermiyor. DonanımHaber, TGRT Haber^[1][3]

Diğer kiralık otomobillerde de aynı kayıt sisteminin bulunup bulunmadığı açıklanmadı. Bu konuda DonanımHaber ve TGRT Haber sessiz kalıyor.^[1][3]

Araçlardaki mikrofonların gerçekten hassas görüşmeleri kaydedip kaydetmediği doğrulanmadı; bu yalnızca endişe olarak anılıyor. DonanımHaber ve TGRT Haber bu noktada kesin bilgi vermiyor.^[1][3]

Raporun üst makamlarda nasıl değerlendirildiği ve olay sonrası somut bir yaptırım uygulanıp uygulanmadığı da kaynaklarda yer almıyor. DonanımHaber, TGRT Haber^[1][3]